นิราศพระประธม (ฉบับชำระใหม่)

ตกตะกอน

นิราศพระประธม เป็นผลงานนิราศชิ้นสำคัญของ สุนทรภู่ ครูกลอนเอกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ที่แต่งขึ้นเมื่อครั้งเดินทางไปนมัสการพระปฐมเจดีย์ (ในอดีตเรียกว่า “วัดพระประธม” หรือองค์พระประธม) ณ เมืองนครปฐม สำหรับหนังสือเล่มนี้จัดพิมพ์โดยกรมศิลปากรเมื่อปี พ.ศ. 2504 โดยมี นายธนิต อยู่โพธิ์ อธิบดีกรมศิลปากรในขณะนั้นเป็นผู้เขียนคำนำอธิบายความเป็นมาอย่างละเอียด พร้อมทั้งจัดทำแผนที่เส้นทาง ภาพถ่ายสถานที่จริง และเชิงอรรถอธิบายประกอบไว้อย่างสมบูรณ์  เรื่องราวและเนื้อหาในหนังสือ การเดินทางเริ่มขึ้นราวเดือน 12 ปีขาล พ.ศ. 2385  สุนทรภู่เดินทางโดยทางเรือพร้อมกับบุตรชายสองคน คือ นายตาบและนายนิล มุ่งหน้าสู่เมืองนครปฐมเพื่อกราบไหว้พระประธมบรมธาตุ ซึ่งในเวลานั้นยังไม่ได้ถูกบูรณะปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่เช่นในสมัยรัชกาลที่ 4 ตลอดเส้นทางที่เรือล่องผ่านสถานที่ต่าง ๆ สุนทรภู่ได้ถ่ายทอดความรู้สึกว้าเหว่และรำพันรำพึงถึงความหลัง รวมถึงหญิงสาวที่เคยมีความเกี่ยวพันในอดีตตามสไตล์กผู้รักความงามและความทรงจำ พร้อมกันนั้นยังได้พรรณนาถึงสภาพองค์พระประธม บรรยากาศรอบข้าง ตำนานนิทานพื้นบ้านเรื่องพระยากง-พระยาพาน รวมถึงบทอธิษฐานอันยาวเหยียดที่สะท้อนชั้นเชิงทางวรรณศิลป์และความนึกคิดของผู้แต่งได้อย่างลึกซึ้ง  ความเห็นหลังอ่าน การได้กลับมาอ่านงานประพันธ์ของสุนทรภู่จากฉบับชำระเก่าของกรมศิลปากรเล่มนี้ ทำให้เห็นถึงความแตกต่างและชั้นเชิงทางวรรณคดีที่เหนือชั้น สมกับคำร่ำลือเรื่อง “ครูกลอนสุนทรภู่” บทกลอนมีความสละสลวย ทั้งสัมผัสนอกและสัมผัสในที่แพรรพราว รวมถึงการเปรียบเปรยเรื่องราวรอบตัวเข้ากับความรู้สึกโหยหาได้อย่างคมคาย นอกจากตัวบทกลอนอันไพเราะแล้ว การที่กรมศิลปากรได้ตรวจสอบชำระจากต้นฉบับสมุดไทยดำเส้นดินสอขาว พร้อมใส่แผนที่และภาพประกอบเก่า ยิ่งทำให้หนังสือเล่มบาง ๆ เล่มนี้ทรงคุณค่า เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาประวัติศาสตร์ วรรณคดี และร่องรอยของสถานที่ในอดีตควบคู่กันไปอย่างเพลิดเพลิน ผู้จัดพิมพ์: กรมศิลปากร ฉบับที่อ่าน: พิมพ์ครั้งแรก (ฉบับชำระใหม่โดยกรมศิลปากร) ตุลาคม พ.ศ. 2504 ราคา: 10 บาท วันที่ซื้อ: ไม่ได้ระบุ