Life orf Pi

ความจริง ศรัทธา สัญชาตญาณ และเรื่องเล่าของมนุษย์ Life of Pi หรือ การเดินทางของพาย พาเทล เป็นนวนิยายของ Yann Martel ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 2001 เล่าเรื่องของ พิสซีน มอลิทอร์ พาเทล (Piscine Molitor Patel) หรือ “พาย” เด็กหนุ่มชาวอินเดียจากเมืองพอนดิเชอร์รี ผู้เติบโตในครอบครัวเจ้าของสวนสัตว์ ก่อนครอบครัวจะตัดสินใจย้ายไปแคนาดา แต่เรือกลับอับปางกลางมหาสมุทรแปซิฟิก ทำให้พายต้องเอาชีวิตรอดกลางทะเลเป็นเวลานาน แม้ภายนอกจะเป็นเรื่องการผจญภัยและเอาชีวิตรอด แต่แก่นสำคัญของ Life of Pi คือการตั้งคำถามเกี่ยวกับ ความจริง ความเชื่อ ศาสนา วิทยาศาสตร์ ตัวตน ศีลธรรม สัญชาตญาณ ธรรมชาติ และพลังของเรื่องเล่า ความเป็นหลังสมัยใหม่: ความจริงอาจไม่ได้มีเพียงหนึ่งเดียว Life of Pi มีลักษณะเด่นของวรรณกรรม Postmodernism เพราะปฏิเสธการเล่าเรื่องแบบตรงไปตรงมา มีการแตกเรื่องออกเป็นส่วนย่อย สลับระหว่างความทรงจำ ความคิดเห็น เรื่องเล่า และปรัชญา อีกทั้งยังมีลักษณะ Metafiction เมื่อ Yann Martel ปรากฏตัวในฐานะนักเขียนผู้ได้รับฟังเรื่องของพายอีกทอดหนึ่ง ทำให้เส้นแบ่งระหว่างผู้เขียน ตัวละคร เรื่องจริง และเรื่องแต่งพร่าเลือน จุดสำคัญที่สุดคือการที่พายเล่าเหตุการณ์เรืออับปางออกมา สองเวอร์ชัน เวอร์ชันแรกมีสัตว์ ได้แก่ ม้าลาย อุรังอุตัง ไฮยีนา และเสือเบงกอล Richard Parker ส่วนเวอร์ชันที่สองแทนสัตว์เหล่านั้นด้วยมนุษย์ และเต็มไปด้วยความรุนแรง การฆ่า และการกินเนื้อมนุษย์เพื่อเอาชีวิตรอด นวนิยายไม่ยืนยันว่าเรื่องใดจริง แต่กลับถามว่า “คุณชอบเรื่องไหนมากกว่า?” จึงเป็นการปฏิเสธความคิดเรื่องความจริงหนึ่งเดียวหรือ Grand Narrative และชี้ให้เห็นว่า เรื่องเล่าปลีกย่อยและมุมมองของแต่ละคนก็มีคุณค่าในการทำความเข้าใจโลก พายกับอัตลักษณ์ที่ประกอบจากความหลากหลาย พายเติบโตท่ามกลางความหลากหลายทางศาสนา วัฒนธรรม ภาษา สัตว์ และแนวคิด เขานับถือทั้ง ฮินดู คริสต์ และอิสลาม พร้อมกัน ขณะเดียวกันก็เรียนรู้วิทยาศาสตร์จากครูชีววิทยาผู้ไม่เชื่อในพระเจ้า เมื่อผู้นำศาสนาพยายามให้พายเลือกเพียงศาสนาเดียว เขากลับไม่เห็นว่าความเชื่อเหล่านั้นจำเป็นต้องขัดแย้งกัน พายจึงเป็นตัวละครที่สะท้อนแนวคิดหลังสมัยใหม่อย่างชัดเจน คือไม่ยึดติดกับความจริงหรืออัตลักษณ์เพียงชุดเดียว แต่เลือกนำองค์ความรู้หลายแบบมาผสมผสานกัน แม้แต่ชื่อเล่น Pi (π) ซึ่งเป็นจำนวนอตรรกยะที่มีทศนิยมไม่สิ้นสุด ก็สามารถมองเป็นสัญลักษณ์ของความไม่แน่นอนและตัวตนที่ไม่สามารถจำกัดด้วยนิยามง่าย ๆ ได้ ในมุมของ Lacan ตัวตนของมนุษย์ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างโดดเดี่ยว แต่ถูกประกอบสร้างจากภาษา ครอบครัว วัฒนธรรม ความเชื่อ และผู้อื่น พายจึงเป็นผลรวมของสิ่งต่าง ๆ ที่เขาได้รับมาตลอดชีวิต ศาสนาและวิทยาศาสตร์ เรื่องไม่ได้เสนอให้เลือกระหว่าง ศรัทธากับเหตุผล